Ouderen met een vorm van dementie (waaronder de ziekte van Alzheimer) maken doorgaans steeds moeilijker contact met hun omgeving. Dit patroon kan worden doorbroken door herinneringen uit het verleden op te roepen (‘reminiscentie’). Zwanenberg Food Group en het DoSocial-netwerk stelden aan ouderenzorgorganisatie De Zorgcirkel (locatie De Molentocht, Purmerend) in Noord-Holland een Nostalgiekar beschikbaar om deze mooie herinneringen te stimuleren.

“Met behulp van voorwerpen, beelden, geluiden en zelfs geuren uit het verleden worden herinneringen aan het verleden van dementerende ouderen opgehaald. Daarmee leven ze vaak helemaal op”, zegt Aletta Roozen, hoofd Activiteitenbegeleiding van De Molentocht.

“Hoewel het kortetermijngeheugen bij deze mensen vaak sterk te wensen overlaat, functioneert het langetermijngeheugen doorgaans veel beter”, zegt haar collega René van Elferen, manager Hoteldiensten van De Zorgcirkel. “Met de Nostalgiekar worden beelden, geluiden en ook geuren van vroeger opgeroepen.” De resultaten zijn verbluffend. Aletta Roozen: “Sommige mensen die bijna niet meer spraken, gaan weer praten.”

De Nostalgiekar is een kar die decennia geleden werd gebruikt om brood mee te verkopen langs de deuren. Vandaag de dag wordt deze in zorginstellingen niet meer beladen met brood, maar met herinneringen.

“De Nostalgiekar is een welkome aanvulling op het dagprogramma van onze bewoners”, zegt Aletta Roozen. Haar collega Mirjam Sinan licht toe: “We hebben een groot aantal voorwerpen, foto’s en dergelijke uit het verleden verzameld. Deze zitten in themadozen. Er zijn bijvoorbeeld themadozen over Kerstmis, Pasen, Koningsdag, Bevrijdingsdag, religie, onderwijs, speelgoed en huisdieren. Per sessie wordt één thema behandeld. De voorwerpen roepen herinneringen op bij de bewoners. In de themadozen zitten ook vaak liedjes van vroeger, of deze kunnen ter plekke met behulp van een ipad worden opgezocht en afgespeeld.  Muziek van Willy Alberti bijvoorbeeld, of John Woodhouse, een accordeonist die in de jaren zeventig furore maakte met gezellige inhakers. Vaak kunnen de bewoners de liedjes meezingen of – neuriën.

Ook geuren kunnen herinneringen oproepen. Vaders pijptabak, koffie met Buisman, maar ook een rookworst, om in de sfeer van sponsor Zwanenberg Food Group te blijven! De Molentocht boekt uitstekende resultaten met de Nostalgiekar. Van Elferen besluit: “Door de Nostalgiekar komen verhalen los en leren onze zorgverleners de mensen beter kennen. Dat geeft meer ruimte voor gesprekken en individuele, op maat gesneden zorg.”

De Nostalgiekar is een gezamenlijk initiatief van DoSocial en Zwanenberg Food Group, leverancier van verpakte vleeswaren en kaas voor onder andere de zorgsector. Samen met een tiental andere ondernemingen, waaronder WijGastvrij, Arla, Van Hoeckel en Douwe Egberts, maakt Zwanenberg deel uit van het DoSocial-netwerk, dat zich vooral richt op het organiseren van leuke evenementen voor ouderen.

De Zorgcirkel is een Noord-Hollandse organisatie op het gebied van ouderenzorg. In totaal telt de organisatie 28 vestigingen, onder andere in Volendam/ Edam, Zaandam, Purmerend, Alkmaar en Egmond. Deze vestigingen variëren sterk in omvang; de grootste heeft zo’n 300 bewoners, de kleinste nog geen tien. De organisatie biedt een breed scala van diensten aan; huisvesting en dagelijkse zorg, maar ook bijvoorbeeld revalidatiezorg.